Servikal Distoni

Distoni: belirli grup kaslarda istemsiz kasılmalar ve anormal postur veya titremeye sebep olan bir hareket bozukluğudur. Servikal bölge, yani boyun bölgesinden kaynaklanan distoni ise ‘Servikal distoni’ olarak adlandırılır. Distoni çok çeşitli bölgelerde ve farklı hastalıkların seyrinde ortaya çıkabilir. Kol, bacak, yüz ve hatta dil veya tüm vücudu etkileyen ağır veya hafif pek çok distoni bulunmaktadır. Servikal distoni hastalarının çoğunda kasılmalar boyun bölgesine sınırlıdır. 

Distoni belirtileri genelde orta yaş ve sonrasında ortaya çıkar. Beyin kaynaklı bir bozukluktur. Genetik geçiş gösterebilen bir hastalıktır. Tanımlanmış pek çok distoni geni vardır, ama yine de aile öyküsü olmayan vakalar çoğunluktadır. Çekinik genlerle aktarılan hastalarda akraba evliliği öyküsü sorgulanmalıdır. Eğer böyle bir durum yoksa olgu sebebi bilinmeyen distoni grubuna girmektedir. 

Servikal distoni belirtileri boyun ve omuz ağrısı, baş titremesi, ilerlemiş vakalarda başta bir yana dönme, istemsiz olarak bir tarafa bakma veya omuzda yukarı doğru kasılma, başta eğilme belirtileri gözlenir. Baş titremesi özellikle sık rastlanan bir servikal distoni belirtisidir. Hasta başını bir yöne çevirdiğinde artan titreme servikal distoni tanısı koydurur. Örneğin başını rahatlıkla sola çevirebilen bir hasta, başını sağa çevirdiğinde titreme artıyor ise baş distonik olarak sola dönme eğiliminde demektir. Bunlar sık gördüğümüz belirtilerdir. Çoğu hastada başta bir tarafa dönmeye, omuz boyun ağrısı ve başta eğilme bir miktar eşlik eder. İlerlemiş vakalar günlük yaşam aktivitelerini bağımsız gerçekleştirmekte zorlanabilirler.  

Distonik bozuklukların tümü ciddi seyirli başka beyin hastalıklarına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunların tespiti, dışlanması ve özellikle Wilson hastalığı gibi tedavi edilebilen hastalıkların bu bireylerde olmadıklarının gösterilmesi hayati öneme sahiptir. Wilson hastalığı erken tedavi ile pek çok kalıcı engelliliğin önüne geçebildiğimiz bir hastalıktır. Bu ve benzer hastalıkları dışlamak için hareket bozukluklarında uzmanlaşmış bir hekim muayenesi gereklidir. Sonrasında hastadan beyin MR, kan ve idrar tetkikleri gibi tetkikler istenir. 

Tanı eğer Servikal distoni ise tedavi aşamasına geçilir. Servikal distoni içinde bulunduğumuz yüz yıla kadar hiçbir tedavisi olmayan bir rahatsızlıktı. Bugün pek çok tedavi seçeneği ile çok yüz güldürücü, iyi tedavi seçeneklerimiz mevcuttur. 

Servikal distoninin altın standart, en iyi tedavisi botulinum toksini (BOTOX) injeksiyonlarıdır. Uygun ilaç ve uygun şekilde injeksiyon ile şikayetler %70 ve üzerinde gerileme gösterir. Tam düzelme mümkün olmaz ama tekrarlayan enjeksiyonlar ile şikayetleri kalıcı olarak gerileyen pek çok hasta vardır. 

Hastalık bazen kendiliğinden kaybolabilir. Servikal distoni botulinum toksini injeksiyonlarının en yüz güldürücü sonuçlar verdiği hastalıktır. 

Botox dışında bazı ilaçlar hastalara ek olarak çok faydalı olabiliyor. Kimi zaman, zor vakalarda derin beyin stimulasyonu gibi cerrahi işlemler gerekebilmektedir. Ama çoğu hasta botox enjeksiyonları yeterli iyileşme göstermektedir. Ancak Botox etkisiz olduğunda ve çok şiddetli semptomlar varlığında cerrahi tedavi denenmelidir. 

Doç. Dr. Osman Özgür Yalın