Trigeminal Nevralji

Diğer adı Tic dolourex’tir. Trigeminal sinir beyin sapından çıkan 5. Kraniyal sinirdir ve çiğneme kasları motor innervasyonu ile yüz bölgesinin ağrı, ısı ve dokunma duyularını beyne taşımaktadır. Trigeminal sinirin üç dalı bulunur ve trigeminal nevraljide kulak önü, yanak, ağız kenarı kısmının duyu dalı olan trigeminal sinirin 2. dalı tutulur. Trigeminal nevralji ağrısı yüzde, tek yanlı, şiddetli ağrı atakları, anlık girip çıkan, keskin, bıçak saplanır tarzda nevraljiform ağrılar ile karakterizedir. 

Trigeminal nevralji nasıl tanınır?

Trigeminal nevralji yüzün bir yarısını etkiler ve ağrı taraf değiştirmez. Başlangıç genelde yaşamın ortasında veya sonundadır ama her yaşta olabilir. Ataklar gün içinde sık olarak tekrarlar, çok kısa sürelidir. Ağrı geldiğinde hasta konuşmayı durdurur, yemek yiyemez. Ağır ataklarda hasta günlerce yemek yiyemez. Yüz hareketi, çiğneme ve dokunma ile ağrı tetiklenebilir. Ağrı genelde diş ağrısı sanılarak pek çok sağlam diş yanlışlıkla çekilebilir. Bazı hastalar sinüzit tanısı ile cerrahi geçirmiş olabilir. Pek çok diş hekimi artık hastalığı tanımaktadır ve hastaları nörolojiye yönlendirir. Trigeminal nevralji ağrıları diş ağrısını taklit edebilir. Genelde nörolojik muayene ve görüntülemeler normaldir. Bazı nörolojik hastalıklara bağlı olarak ortaya çıktığı durumlar vardır. Böyle durumlarda tedavi değişmektedir. Örneğin trigeminal nevralji gençlerde Multiple skleroz plakları nedeniyle ortaya çıkabilir. Tanı öncesi mutlaka MR görüntüleme yapılmalıdır. 

Trigeminal Nevralji hastalarının günlerce yemek yemediği, yüzlerini yıkayamadığı, tıraş olamadıkları çok ağır arka arkaya gelen ataklar ile Nevralji krizi yaşadıklarına sık olarak rastlamaktayız. Böyle durumlarda serum tedavileri ile tekrarlayan ataklar hızlıca düzeltilebilmektedir. 

Trigeminal nevraljinin tedavisi nasıl yapılmaktadır?

Nörolojik muayenenin normal olduğu, MR görüntülerinde özellik olmayan trigeminal nevralji hastalarının çoğunda tedavi yüz güldürücüdür. Çoğu hastada ilaç tedavisi ile etkin korunma sağlanmaktadır. Genellikle karbamazepin isimli ilaç, doktor gözetiminde düşük dozlarda başlanır. Gerekirse ek ilaçlar verilebilir. Tedavi etkinliği ve olası yan etkiler gözlenerek düzenlenir. 

İlaç tedavisi ile düzelmeyen hastalarda çeşitli cerrahi ve girişimsel yöntemler tedavide kullanılabilmektedir. Ancak cerrahi ve girişimsel işlemlerin sadece ilaç tedavisi ile kontrol edilemeyen atakları olan hastalarda kullanılması uygundur. Genç hastalarda ilaç tedavisi yanıtının bulunmadığı durumlarda hastalara cerrahi uygulanması daha uygundur. Cerrahi ile tekrarlama riski olsa da, yan etki riskleri daha düşük olması ve kalıcı başarı şansı daha yüksek olması nedeni ile cerrahi tedavi gençlerde injeksiyonlara öncelikli olmalıdır. 

Enjeksiyonlarla ağrıya sebep olan trigeminal sinirin ilgili dalı bloke edilebilir. Sinir blokajlarının kalıcı his kaybı gibi olası yan etkileri mevcuttur. 

Uygun hastalarda ilgili branş uzmanları tarafından değerlendirme ve tedavi sonucunda hastaya tüm yöntemlerin yarar ve zararları anlatılarak tedavi kararının hasta ile birlikte verilmesi en sağlıklı sonucun alınmasında değerlidir. 

Doç. Dr. Osman Özgür Yalın