Yüz Felci (Bell Palsy)

Yüz felci nedir?

Yüz kaslarını innerve eden fasiyal sinirin hasarı ile oluşan yüzde kayma ve asimetrik tabloya yüz felci denilmektedir. Yüzün hemen her zaman bir yarısını etkilemektedir. Yüz felcinin pek çok sebebi olabilir ama vakaların çoğundan sorumlu olan tek taraflı gözde açık kalma, aynı yüz yarısında kaş, alın ve ağız kenarı kaslarında güçsüzlük ile kendini gösteren ‘Bell palsisi’ en sık yüz felci sebebidir. 

Yüz felci sık rastlanan bir hastalık mıdır? 

Hastalık 100 binde 30-40 kişiyi etkileyecek kadar sık görülmektedir. Özellikle soğuk hava, rüzgâr gibi hava durumu değişikliği dönemlerinde görülme sıklığı artmaktadır. 

Yüz felci neden oluşmaktadır?

Grip benzeri viral bir enfeksiyonun fasiyal sinirde gelişen ödem ve iltihap sonucunda sinir fonksiyonlarının kaybı veya azalmasına sebep olduğu düşünülmektedir. Yüz felci beyin damar tıkanıklıkları, beyin kanaması gibi kafa içi sebeplerle de ortaya çıkabilir. Bell palsisi dışında pek çok yüz felci sebebi vardır. Tüm hastaların %70’den fazlasını Bell palsisi oluşturur. Diğer sebepler daha riskli olabilir ve tanı için bazı incelemeler yapılması gereklidir. 

Yüz felci: açık kalan, tam olarak kapanmayan göz tarafındadır. Ağız kenarı özellikle gülümsendiğinde sağlam tarafa doğru kayar, hastadan kaşını kaldırmasını istediğimizde etkilenen tarafta kaldıramaz. Etkilenen tarafta göz kapağı tam kapanmadığı için göz yaşı dışarıya akar ve gözde kuruma, enfeksiyon gelişebilir. 

Hastalık belirtileri sıklıkla kulak arkasında bir ağrı ile başlar. Ağrı çoğu zaman birkaç gün sonra geçer. Sonrasında gözde açık kalma, ağızda kayma, hafif bir yüz uyuşması ile birkaç gün içerisinde tablo yavaş yavaş yerleşir. 

Diyabetiklerde ve yaşlılarda hastalık daha ağır seyreder ve iyileşme ihtimali daha azdır. Yine de çoğu hasta tama yakın düzelir. Hastalık hafif, orta, orta-ağır, ağır ve tam felç olmak üzere 5 evrede incelenir. Ağır tutulumun olduğu tam felç gelişen hastalarda iyileşme ihtimali daha zor olabilir. Tanı için nöroloji uzmanının tam değerlendirmesi, detaylı muayene ve gerekli hastalarda laboratuvar ve görüntüleme tetkikleri sonrasında tanı kesinleştirilir. 

Yüz felcinin tedavisi var mıdır? 

Tanıdan sonra tedaviye hızlı başlanmalıdır. Tedavide kortizon ve bazı başka ilaçlar kullanmaktayız. Yüz felci tedavisine ne kadar erken başlanırsa, başarı şansı o kadar yüksektir. İlk 48 saatte tedavinin başlanması tedavi etkinliğini artırır. Tedavi 10-15 günde kesilmeyip, bence hastalarda 1 aya kadar devam etmelidir. 

Bazen ağır vakalara süreci hızlandırmak için hastaneye yatırıp damardan yüksek doz steroid tedavisi verilmesi gerekebilir. İyi bir tedavi ile başarı şansı %80’in üzerindedir. Tam iyileşme çoğu hastada mümkündür. Tedavi sırasında etkilenen gözün korunması önemli noktalardan biridir. Dışarı çıkılacağında ya korumalı bir gözlük veya göz bandajı takılmalıdır. Gece uykuda göz korunmalıdır. Sakız çiğnemenin faydası olabilir. Steroid kullanıldığı dönemde hasta tuzsuz ve şekersiz bir diyet tüketmelidir. Diyabetik hastalarda kan şekeri steroid ile yükselecektir, tedavi süresinde kan şekeri yakından izlenmelidir. Steroidler mideye zararlıdır ve gastrit, ülser, mide kanaması riskini artırır. İlaç ile birlikte her zaman mide koruyucu bir ilaç başlanmalıdır. 

Tuzsuz diyet, tam tuzsuz olmalıdır ve bol su içilmesi yararlıdır. Steroid’in sabah bir kez alınması daha uygundur, akşamları uykuyu kaçırabilir. Gün içinde bölünmüş dozlarda ben pek önermiyorum. 

Yüz felci iyileşir mi? 

Hastalığın elbette iyisi olmaz ama Bell palsi’si iyi seyirli hastalıklardan biridir. Hastaların çoğunda tam düzelme gelişir. Ağır hasarlı kalan hastaların geriye dönüp tedavi olma ihtimali yoktur. Kortizon ve diğer ilaç tedavileri sadece erken dönemde verildiğinde etkili olduğu için Bell palsi’si küçümsenmeden ciddiyetle tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Hasar kalma ihtimali vardır. 

Yüz felci sekeli ile yaşamak ciddi anlamda estetik ve psikolojik problemlere yol açabilir. Kronik dönemde fasiyal sinir iyileşirken yanlış kasları innerve eden lifler nedeni ile yutkunurken göz kırpma, veya göz yaşı gelmesi gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu sinkinetik hareketler için bazen botulinum toksini injeksiyonları işe yarayabilir. Ama kalıcı hale geçmiş yüz felcinde belirgin bir tedavi yoktur. Akut dönem ilaç tedavileri düzgün düzenli kullanılmalıdır. Bir süre sonra fizik tedaviye başlanmalıdır. Ağır yüz felci geçirenlerde daha yoğun bir fizik tedavi uygulanmalıdır. 

Doç. Dr. Osman Özgür Yalın