Elektromiyografi (EMG) nedir?

EMG nöroloji pratiğinde sık kullandığımız önemli tetkiklerden biridir. Nöroloji adından da anlaşılacağı üzere nöronlar yani sinir hücrelerinin ve bunları ilgilendiren hastalıkların araştırıldığı bir bilim dalıdır. Beyin ve omurilikten çıkan nöron toplulukları artık merkezi sinir sistemi dışındaki sinir ağı uzantıları olarak (periferik sinirler) adlandırılırlar. Uç uca eklenerek, elektrik kabloları şeklini alırlar. Beyinde üretilen elektriksel sinyalleri (kolunu kaldır komutu gibi) kaslara ve organlara taşırlar. Duyu organları (elimize iğne battı) ve kaslarda oluşan bilgiyi de beyne (ağrı duyusunu gelişti) taşırlar. 

Periferik sinirlerin bu uzanımları sırasında çeşitli etkilerle gelişen hastalıkları ve rahatsızlıkları çoğu zaman elektromiyografi ile ortaya konabilmektedir. Aslında tam adı elektronöromiyografi (ENMG)’dir. Elektronörografi (sinir iletimi çalışmaları) sinirleri (nöropati) ve elektromiyograji (iğne ile kas aktivitesinin kaydedilmesi) kas hastalıkları (miyopati) varlığının araştırılması için temeldir.  

Öncelikle belirtilmesi gereken konu ENMG’nin elektrik uyarımı ile yapılan veya iğne ile kas aktivitesinin kaydedildiği iğne EMG incelemesinin yapılana da, yapana da bir zararı yoktur. Herhangi bir radyasyon içermez. Verilen elektrik yükü o anda topraklama ile vücuttan çıkar. Oldukça düşük voltajda verilen elektrik sinyalleri ile herhangi bir doku hasarı oluşmaz. 

ENG incelemesi yani sinir ileti incelemeleri her hastada ilk olarak yapılır. Öncelikle toprak elektrod bağlanır. Ardından kayıt elektrodu denilen elektrod kas üzerine yerleştirilir. Ardından incelenecek sinire giderek artan şekilde aralıklı elektriksel uyarı verilerek, uyarılan sinirin iletim hızı ve kasta oluşan yanıt kaydedilir. En iyi yanıtı almak için tekrar tekrar elektriksel uyarı verilmesi gerekmektedir. Bu sırada kişi bir miktar rahatsızlık hissi duyabilir. Sinir üzerine verilen elektriksel uyarım ile kas kasılır parmak veya el atar, yani hareket eder. Her iki kolda 4-10 defa yapılan bu işlem sonrası gerekli hastalarda bacaklarda aynı işlemler tekrarlanır. Sonuçlar doktor tarafından incelenerek raporlanır. 

İğne EMG incelemesi gerekli ise doktor tarafından yapılır. Hastaya işlem anlatılarak yazılı onamı alınır. Oldukça ince bir iğne ile incelenmek istenen kaslara iğne yerleştirilerek monitörden kas aktivitesi istirahatte ve hastadan ilgili kası çalıştırması istenerek kaydedilir. 

ENMG yapılması sakıncalı olan durumlar var mıdır?

Kalp pili olan hastalarda sinir ileti incelemeleri yapılmaz. Kalp piliniz varsa mutlaka doktorunuza bilgi vermeniz gereklidir. Sinir ileti incelemesi diyaliz fistülü bulunan kolda yapılması sakıncalı olabilir. Meme cerrahisi veya omuz eklem cerrahisi geçiren hastalar doktorlarına bilgi vermelidir. İlgili uzuvda cilt enfeksiyonu veya açık yara bulunan durumlarda işlem ertelenebilir. Yapılamayabilir. Gebelik veya çocuk emzirme durumlarında ENMG radyasyon içermediği için yapılabilir. Bebeğe veya anneye zararı yoktur. İğne EMG incelemesi kan sulandırıcı kullanan hastaların çoğuna güvenle yapılabilir. Ama yine de mutlaka doktorunuza bu konuda bilgi vermeyi unutmamanız önemlidir. 

ENMG incelemesi önemli midir? Yaptırmasam ne olur?

Ellerde sinir sıkışması, diyabete bağlı sinir ucu hasarı (polinöropati) gibi hastalıklarda tanı için EMG incelemesi çok önemlidir. Hastaların hemen hepsi incelemeyi ağrısız bulmakta ve tolere edebilmektedir. Çok nadiren EMG’den korkan hastalarda veya işleme dayanamayan hastalarda işlem öncesi uygun bir bilgilendirme ile korku yenilmektedir. Yine de işlem tolere edilemeyecekse kısaltılabilir. Sadece gerekli kısımlar mümkünse yapılabilir. 

İşlem pek çok yerde yazıldığı kadar korkunç veya ağrılı değildir. Ama yine de hastaların korkuları ve çekinceleri dinlenip anlaşılmaya çalışılmalıdır. 

ENMG incelemesine randevu aldım. İşleme giderken nelere dikkat etmeliyim?

ENMG işlemi çoğu zaman 15-45 dakika arasında sürmektedir. İşleme giderken tok karnına gitmeniz, en azından aç olmamanız daha iyi olacaktır. Bol kıyafet giymeniz işlemi kolaylaştıracaktır. Her iki kolunuzu dirsek üstüne ve her iki bacağı dizinizin yukarısına kadar açık olmalıdır. Kıyafetinizi çıkarmanız veya sıyırmanız istenecektir. 

Çok mu zor?

Hayır. İşlem uzman biri yapıldığında oldukça kolaydır. Kalçadan iğne yaptırmak veya kolunuza serum takılması EMG ile karşılaştırıldığında daha ağrılı işlemlerdir. Yine de sıfır ağrı veya rahatsızlık duymayacağınız iddiası elbette yanlıştır. Sinek ısırması şeklinde ufak ufak elektrik çarpmaları hissedeceksiniz. Tüm meslek hayatım boyunca binlerce işlem arasında sadece birkaç hastam işlemi tolere edemediler. Onlara çok ağrılı geldi. Yine de kısa sürede birkaç inceleme yaparak hastalıkları hakkında kısmen bilgi sahibi olabildik. 

Doç. Dr. Osman Özgür Yalın