Hemifasyal Spazm
Hemifasiyal bir yüz yarısı demektir. Hemifasyal spazm bir yüz yarısında istemsiz kasılmalar ve spazmlar ile giden bir rahatsızlıktır. Kural olarak karşı yüz yarısına geçmez. Genelde 40’lı yaşların sonunda başlar, erkeklerde biraz daha sık rastlanır. Kasılma ve spazmlar genelde göz kapağında ve göz etrafında seyirme şeklinde başlar, aylar ve yıllar içerisinde ilerler.
Hastalık yüz felci ile karıştırılır ama farklı bir durumdur. Bazen yüz felci geçirenlerde iyileşme döneminde sinirin yanlış kasları innerve etmesi nedeni ile sinkinezi denilen istemsiz kasılmalar gelişebilir. Sinkinezinin hemifasiyal spazmdan farkı bilinen bir yüz felcinden birkaç ay sonra başlamasıdır. Bir diğer fark göz kapağındaki seyirmenin başka bir hareket ile örneğin yutkunma ile tetiklenmesidir. Sinkinetik hareketler başka bir hareket yapılırken ortaya çıkar. Hemifasyal spazm kasılmaları başka hareketlere bağlı değildir ve yıllar içerisinde artma eğilimindedir.
Hemifasyal spazm gerçekten estetik anlamda kişiyi çok rahatsız eden bir durumdur. Pek çok yanlış anlaşılmaya sebep olabilir. Ama ilerleyip felç yapmaz. Başka bir hastalığa dönüşmez. Gidebileceği en kötü nokta kasılmaların artmasıdır. Kol ve bacağa veya karşı yüz yarısına yayılmaz.
Şekil 1. Hemifasyal spazm
https://neurosurgery.ufl.edu/patient-care/diseases-conditions/hemifacial-spasm/’dan alıntıdır.
Bazen her iki göz kapağında kasılmalar yaşayan hastalarımız geliyorlar. Bu farklı bir rahatsızlıktır. Bu tablonun adı ‘Blefaropsazm’dır. Her iki gözün birden kasılması daha ciddi olabilir, fonksiyonelliği daha çok etkiler. Her iki göz birden sık olarak kasılıp kapandığında kişide fonksiyonel bir körlük ortaya çıkar. Görme kaybı olur. Bu rahatsızlık nedeni ile dışarıya yalnız çıkamayan hastalarım var. Bu durumda nörolojik bir hastalıktır beyinden kaynaklanır. Ama gelişim mekanizmaları oldukça farklıdır.
Şekil 2. Blefarospazm
Hastalara pek çok hekim veya eş dost tarafından durumun psikolojik olduğu söylenir. Ama Hemifasiyal spazm beyin sapından çıkan fasiyal sinirin (7. sinir) bir damar basısı altında kalmasına bağlıdır. Fasiyal sinir çıktığı taraftaki bir yüz yarısının kaslarına uyarı taşır. Çıkış bölgesinde bir basıya maruz kalması nedeni ile anormal kendiliğinden elektrik deşarjları üretmeye başlar. İstemsiz uyarılar sonucunda yüz kasları düzensiz olarak kasılarak belirtilere sebep olur. Ayırıcı tanıya pek çok rahatsızlık girmektedir. Özellikle gençlerde damar basısı dışında başka kafa içi sebeplere bağlı olarak hastalık ortaya çıkabilir. Tedavi için öncelikle tanı uzman bir hekim tarafından kesinleştirilmelidir. Beyin MR görüntülemesi, EMG gibi tetkikler ayırıcı tanı için gereklidir. Tetkik ve muayene sonucunda eğer tanı Hemifasyal spazm ise önümüzde tedavi açısından 3 yol bulunmaktadır. İlk olarak hafif vakalarda ve uygun hastalarda yarar- zarar oranı gözetilerek ve hastalarımıza ilaç yan etkileri hakkında bilgi verilerek ilaç tedavisi başlamayı tercih edebiliyoruz.
İkinci tedavi şekli botulinum toksini (BOTOX) injeksiyonlarıdır. Bu tedavi şekli Hemifasyal spazmın altın standart tedavisidir. Çok etkili bir tedavidir. Kasılmalar enjeksiyondan 1 hafta kadar sonra kaybolur. Ancak BOTOX çok etkili olmasına rağmen hastaya en uygun dozlarda ve kaslara yapıldığında en iyi yanıt elde edilebilir. Bu tecrübe ile kazanılan bir şeydir ve bazı hastalarda özellikle ilk enjeksiyonlarda ilaç etki seviyesi önceden bilinemez.
Botox ile kasılmalar durur. Enjeksiyon yapılan göz kapağı bir miktar açık kalacaktır. Nadiren göz kapağında düşme %1’den az bir ihtimalle gelişebilir. Her iki yan etkide geçicidir. Ağız kenarında bir miktar kayma olabilir. Bu enjeksiyon yerleri ve dozu ile çok ilgilidir. Kanama, morarma, iğne yerinde enfeksiyon nadiren gelişebilecek komplikasyonlardır. Botox etkisi 3-6 ay içerisinde kaybolduğunda kasılmalar tekrar başlar. Botox kalıcı bir çözüm sağlamaz ve tekrarlayan enjeksiyonlar gereklidir.
Hemifasyal spazmda üçüncü tedavi seçeneği cerrahidir. Beyin sapından çıkan fasiyal sinirin damar basısı cerrahi müdahale ile ortadan kaldırılır. Damar veya sinir ameliyatta kesilmez ama araya teflon malzeme koyularak birbirleri ile olan komşulukları ve bası ortadan kaldırılır. Çok yüksek riskli bir girişim değildir. Uygun hastalarda %80 ve üzeri tam iyileşme şansı vardır. Bu ameliyat ile tekrarlayan enjeksiyonlara gerek kalmadan hastalık ortadan kaldırılabilir. Ama yıllar sonra tekrarlayan vakalar veya ameliyattan fayda görmeyen hastalarda mevcuttur. Genç hastalarda genel olarak cerrahi öneriyorum. Ameliyatı beyin cerrahları yapmaktadır.
,Şekil 2. Hemifasyal spazm cerrahi işlem.
https://neurosurgery.ufl.edu/patient-care/diseases-conditions/hemifacial-spasm/’dan alıntıdır.
Blefarospazm her iki göz kapağında kasılmalar ile seyreden bir rahatsızlıktır. İki durumun ayrımı önermlidir. Çünkü blefarospazm hastaları cerrahiden fayda görmezler.
Az tanınan, çoğu zaman tedavide gecikme, tanı güçlüğü olan bu hastaların erken dönemde tanınıp uygun tedavileri önemlidir.
Doç. Dr. Osman Özgür Yalın
© Copyright – All right reserved.