Huzursuz Bacaklar Sendromu

Her iki alt ekstremitede yani bacaklarda, özellikle diz altında baldırlar ve ayaklarda istirahatte, akşamları artan, yatakta uykuyu bozan, hareket ettirmekle azalan bir huzursuzluk, tarif edilmesi güç bacakları hareket ettirme isteği ile karakterize bir rahatsızlıktır. 

Hastalar özellikle bacaklarda derin bir sızı, ağrı hissi tarif edebilirler. Kalkıp dolaşırlar ve tipik olarak hareket edince şikâyetler kaybolur veya azalır. Hastalar yataktan kalkıp otururlar. Masaj yaptırırlar, odada dolaşırlar. İlerlemiş vakalarda istirahatte, bacaklarda istemsiz sıçramalar ve atmalar tabloya eklenir. Belirtiler özellikle geceleri artar ve uykuya dalmayı bozar. Uykuda periyodik bacak hareketleri olarak hareketler devam eder ve yatak eşini rahatsız eder. Uyku testi incelemesinde periyodik bacak hareketleri gösterilebilir. Uyku kalitesi belirgin olarak bozulmuştur. Dinlenmemizi sağlayan derin uyku süresi azalmıştır. Bazen şikâyetler gündüz otururken de tekrarlar. 

Huzursuz Bacak Sendromu çoğu zaman genetik geçiş gösteren bir hastalıktır. Vakaların çoğunda aile öyküsü bulunur. Tanı öncesinde nörolojik muayene, kan tetkikleri ve EMG incelemesi gerekir. Huzursuz Bacak Sendromunun önemli sebeplerinden biri demir eksikliği anemisi veya kansızlıktır. Demir eksikliğine bağlı Huzursuz Bacak Sendromu şikâyetleri tedavi ile tamamen düzelme şansına sahiptir. Bunun dışında böbrek bozuklukları veya B vitamini eksiklikleri, diyabete bağlı polinöropati gibi durumlar Huzursuz Bacaklar Sendromu belirtilerine benzer tablolar oluşturabilirler. 

Diğer tablolar eşlik etmiyorsa nörolojik muayene çoğu hastada normaldir. MR ve diğer incelemeler hastalığın tanısına yardımcı olmaz. Tanı öyküye ve diğer rahatsızlıkların dışlanmasına dayalıdır. Bazı hastalarda tedaviden tanıya gidilir. 

Huzursuz Bacak Sendromunun tedavi yanıtı çok iyidir. Hastaların %80’den fazlası tedaviden faydalanır. İlk seçenek ilaç, dopa agonisti olan pramipeksoldür. İlaç mutlaka doktor kontrolünde başlanmalı ve kullanılırken takip edilmelidir. Aslında bu ilacı daha çok Parkinson hastalığı tedavisinde kullanmaktayız. Bu Parkinson ilacının Huzursuz Bacak Sendromunda nasıl etki ettiğini tam olarak bilmiyoruz. Ama Huzursuz Bacak Sendromunun Parkinson Hastalığına dönüşmeyeceğini biliyoruz. Huzursuz Bacak Sendromu, Parkinson Hastalığı öncüsü değildir. Yürüyüş bozukluğu, felç gibi ilerleyici bir tabloya dönüşen bir hastalık değildir. Sadece ilaçları benzemektedir. 

Çoğu bireyde pramipeksol düşük dozda şikâyetlerin tama yakın düzelmesini sağlamaktadır. Ama bazı hastalarda ilaç dozlarını artırmak gereklidir. Hastalığın tedaviye dirençli ağır formlarında ek ilaçlar verilebilir.  Nihayet rahatsızlık süreğendir. Çoğu zaman ömür boyu sürer. İlaçlar ile şikâyetler baskılanır ama kalıcı bir iyileşme sağlanamaz. Yine de bazen tablo kendiliğinden düzelir, kaybolabilir. İlaçlar yaşam kalitesinin artırılmasında çok etkili ve önemli bir yer tutmaktadır. Bazen melatonin, magnezyum gibi nutrasötikler işe yarayabilir. 

Alkol şikâyetleri artırabilir. Bazı antidepresanlar Huzursuz Bacak Sendromu belirtilerini artırır veya ortaya çıkarabilir. Hastalığın bir tek ilacı yoktur. Her hastada bireyselleştirilmiş tedavi ile belirgin bir iyileşme sağlanabilir. 

Doç. Dr. Osman Özgür Yalın