İnme

İnme beyin damarlarının tıkanması veya kanaması ile oluşan beynin etkilenen bölgesine göre ani gelişen nörolojik belirtiler ile seyreden bir tablodur. Beyin kanamaları ile karşılaştırıldığında beyin damar tıkanıklarına bağlı inme daha sıktır. Bir çalışmada inmelerin %77’nin damar tıkanıklığına bağlı, %17’nin hipertansif kanama olduğu ve % 6’nın anevrizma (baloncuk) kanaması olduğu gösterilmiştir.  

Beyin kanamalarına bağlı inmelerin önemli bir kısmı yüksek tansiyona bağlı hipertansif kanamalardır ve bunların pek çoğu önlenebilir inme grubunda olmaları nedeni ile önemlidir. Tansiyon birden aniden yükselip beyin kanaması yapmaz. Esas olarak hipertansif beyin kanamalarının mekanizması uzun sürede, yıllar boyunca yüksek tansiyona bağlı damar duvarında oluşan kronik hasardır. Bunun önüne geçilmesi, hipertansiyonun uygun tedavisi ile mümkündür. Pek çok inme vakası bu şekilde önlenebilir. Dolayısı ile sinsi bir hastalık olan ve çoğu zaman belirtisiz seyreden hipertansiyon her zaman tedavi edilmelidir. 

İnme ister damar tıkanıklığı, ister beyin kanamasına bağlı olsun benzer belirtiler ile seyreder. Belirtilerin aniden gelişmesi tipiktir. 

En sık görülen inme semptomları arasında

Bir kol bacakta güç kaybı (felç)

Sadece bir kolda veya bacakta ani güç kaybı 

Bir kol ve bacakta uyuşma, ağızda kayma 

Peltek konuşma, konuşamama veya herhangi bir şekilde konuşma bozukluğu

Sarhoş vari dengesiz yürüme, yürüyememe veya baş dönmesi 

Baş ağrısı 

Bilinç bozukluğu, uykuya meyil

Göz kapağında düşme, göz ağrısı

Yutma güçlüğü, ani işitme kaybı

Çift görme, bir gözde ani görme kaybı, ağızda uyuşma sayılabilir. 

Tablonun inme olup olmadığı ve öyle ise kanama veya tıkayıcı tipte inme ayırıcı tanısı acil serviste Nöroloji muayenesi ve beyin tomografisi ve emarı gibi görüntüleme yöntemleri ile ortaya konur. Hastanın bu şikâyetlerden biri veya birkaçını kendisinde fark ettiğinde 112 acil servisi arayarak ambulans çağırması özellikle önemlidir. 

İnme tedavisi 2’ye ayrılmaktadır. Birincisi koruyucu tipte tedaviyi içerir. Yani kişi inme geçirmeden önce, muhtemel bir inmenin önlenmesi. İkincil tedavi ise inme geçirdikten sonra yapılacaklar ve tekrarlayan inmeden korunmak için yapılması gerekenleri kapsamaktadır. 

İnme geliştikten sonra uygulanacak tedavi ve yöntemler arasında ilk sırayı tanı almaktadır. Tanı hızla konmalıdır. Gerek beyin kanamalarında, gerekse tıkayıcı tıpta inme tedavisindeki olumlu gelişmeler nedeni ile ilk saatler çok önemlidir. İlk saatlerde inme merkezinde yapılacak tedaviler ile kalıcı hasar azaltılabilir. Hastaların pek çoğu pıhtı eritici ilaçlar, anjiografik balon veya stend uygulaması gibi girişimsel yöntemler ile uygulanan tedaviden inmenin ilk saatlerinde fayda görebilir. 

Böyle bir şansın kaçırılmaması için hastanın inme belirtileri geliştikten sonra birkaç saat içerisinde, mümkün olan en kısa sürede ‘İnme merkezi’ bulunan, girişimlerin yapılabileceği bir merkeze başvurması hayati önem taşımaktadır. Bunun için hastanın kendisinin seçtiği bir hastaneye başvurusundan ziyade 112 ile ortak hareket edilmesi çok önemlidir. Sonrasında hastaneye yatış ile birlikte gerekli ilaç tedavilerinin düzenlenmesi gereklidir. 

İnme belirtileri tamamen geçmemiş ise rehabilitasyon sürecine geçilmektedir. İnme belirtileri, felçlerin önemli bir kısmı aylar içerisinde belirgin düzelme gösterir. İlk aylar hastalar hızlı iyileşir ve iyileşme birkaç yıl sürmektedir. 

İnmeden korunma, birincil tedavi yöntemleri de hem inme geçirenlerde tekrarlamaların önlenmesi, hem de inmeden korunmada oldukça önemli, hayat kurtarıcıdır. İnme gelişme olasılığını artıran değiştirilebilir risk faktörlerinin düzeltilmesi pek çok inmenin önüne geçilmesini sağlayabilir. 

Risk faktörleri arasında

Hipertansiyon

Kalp hastalığı 

Kalp ritim bozukluğu 

Sigara kullanımı 

Fiziksel aktivite eksikliği

Yoğun alkol alımı 

Şeker hastalığı 

Yüksek kolesterol 

Şah damarı darlığı (Karotis stenozu)  sayılabilir. 

Doç. Dr. Osman Özgür Yalın